Suudi Arabistan Miras Kurumu, İslam tarihinin erken dönemlerine ışık tutacak muazzam bir arkeolojik keşfe imza attı. Medine bölgesinde yürütülen yüzey araştırmalarında; aralarında Hz. Osman öncesi döneme tarihlenen Kur’an ayetleri ve Hz. Ömer’in adını taşıyan belgelerin de bulunduğu 1700’den fazla kaya yazıtı, kaya resmi ve tarihi yapı kalıntısı gün yüzüne çıkarıldı.
El-Arabiya’nın aktardığı bilgilere göre, Medine’ye bağlı Mehd bölgesindeki arkeolojik yüzey araştırmalarının ikinci sezonu büyük bir başarıyla tamamlandı. Süveyrika, Muveyhiye ve Haze mevkilerinde gerçekleştirilen titiz çalışmalar sonucunda toplam 1774 arkeolojik buluntu resmi olarak belgelendi.
Medine Arkeolojik Kazılarında Neler Bulundu?
Bölgenin zengin kültürel ve dini mirasını gözler önüne seren araştırmalarda, 156 yeni arkeolojik alan ilk kez kayıt altına alındı. Keşfedilen buluntuların tam listesi ve dağılımı şu şekildedir:
🔹461 adet Erken İslami Dönem yazıtı
🔹34 adet Semudi yazıtı
🔹1259 adet kaya resmi ve figür
🔹11 adet taş yapı ve mimari kalıntı
🔹3 adet tarihi saray kalıntısı
🔹2 adet tarihi kervan yolu güzergahı
🔹4 adet tarihi su kuyusu
Miras Kurumu’ndan Açıklama: “Mehd bölgesindeki her taş bir hatıra taşımakta, her yazıt ise İslam devletinin ilk günlerine uzanan tarihten bir hikayeyi korumaktadır. Bugün geçmişimizin sırlarını ortaya çıkarıyor ve onları gelecek nesillere aktarıyoruz.”
Hz. Ömer’in Adını Taşıyan Hicazi Hatlı Yazıt
Keşfin en heyecan verici unsurlarından biri, İslam Devleti’nin ikinci halifesi Hz. Ömer’e (r.a.) atıfta bulunan kaya yazıtı oldu. Hicazi hat sanatı ile “İbrahim” isimli bir kişi tarafından taşa kazınan tarihi yazıtta şu ifadeler yer alıyor:
“Allah, Ömer bin Hattab’ın bu dünyada ve ahirette dostudur. Allah’tan başka ilah yoktur.”
Uzmanlar, bu yazıtın hem Arap yazı dilinin evrimini anlamak hem de İslam’ın ilk yıllarındaki siyasi ve toplumsal hafızayı doğrulamak adına eşsiz bir kaynak olduğunu belirtiyor.
Hz. Osman Öncesi Döneme Ait Kur’an-ı Kerim Ayetleri
Arkeologları heyecanlandıran bir diğer önemli bulgu ise İslam’ın en erken evrelerine tarihlenen Kur’an-ı Kerim ayetlerinin yer aldığı taşlar oldu. Paylaşılan görsellerde, Nisa Suresi’nin 58. ayetinin net bir şekilde taşa işlendiği görüldü:
“Allah size, emanetleri mutlaka ehline vermenizi ve insanlar arasında hükmettiğiniz zaman adaletle hükmetmenizi emreder.”
Bu keşif neden önemli?
Tarihçiler ve İslam hukuku uzmanları, bu tür yazıtların Kur’an ayetlerinin İslam’ın en erken dönemlerinde (henüz Hz. Osman dönemindeki resmi mushaf çoğaltma ve standartlaştırma sürecinden önce) günlük hayatta ve yazılı olarak aktif bir şekilde kullanıldığını göstermesi açısından büyük önem taşıdığını ifade ediyor.
Erken İslam Tarihine Işık Tutan Kaya Resimleri
Keşifler sadece yazılı metinlerle sınırlı değil. Bölgede bulunan binlerce kaya resmi, İslamiyet’in ilk yıllarındaki toplumsal yaşamı, ticaret rotalarını ve bölge halkının kültürel alışkanlıklarını anlamlandırmada köprü görevi görüyor.
Suudi yetkililer, Medine ve çevresindeki arkeolojik kazıların ve yüzey araştırmalarının hız kesmeden devam edeceğini, bu keşiflerin Arap Yarımadası’nın medeniyet mirasına küresel ölçekte bir katkı sunduğunu belirtti.
